Protokoły komunikacyjne

Protokoły komunikacyjne to zbiór ścisłych reguł i kroków postępowania, które są automatycznie wykonywane przez urządzenia komunikacyjne w celu nawiązania łączności i wymiany danych. Dzięki temu, że połączenia z użyciem protokołów odbywają się całkowicie automatycznie, typowy użytkownik zwykle nie zdaje sobie sprawy z ich istnienia i nie musi o nich nic wiedzieć.

Klasyczne protokoły, których pierwowzorem był protokół teleksu, składają się z trzech części:

• procedury powitalnej (tzw. "handshake"), która polega na przesłaniu wzajemnej podstawowej informacji o łączących się urządzeniach, ich adresu (np. nr telefonu), szybkości i rodzaju transmisji itd.
• właściwego przekazu danych
• procedury analizy poprawności przekazu (np. sprawdzania sum kontrolnych) połączonej z procedurą pożegnania, żądaniem powtórzenia transmisji lub powrotem do procedury powitalnej

Przesyłana informacja może być porcjowana – protokół musi umieć odtworzyć informację w postaci pierwotnej.

Protokołami tego rodzaju posługują się:

• teleksy
• faksy
• modemy
• programy komputerowe
• wiele innych urządzeń, włącznie z np. pilotami do telewizorów

Protokoły służące programom komputerowym do porozumiewania się między sobą poprzez Internet są określone przez IETF w dokumentach zwanych RFC.

Warstwy 

Przesyłanie danych komputerowych to niezwykle trudny proces, dlatego rozdzielono go na kilka "etapów", warstw. Warstwy oznaczają w istocie poszczególne funkcje spełniane przez sieć. Najbardziej powszechny sposób organizacji warstw komunikacji sieciowej to Model OSI.

Popularne protokoły wysokopoziomowe (aplikacyjne) i ich standardowe porty:

• DNS – 53
• FTP – 21
• HTTP – 80, dodatkowe serwery, np. proxy, są najczęściej umieszczane na porcie 8080
• HTTPS – 443 (HTTP na SSL)
• IRC – 6667
• NNTP – 119
• POP3 – 110
• SPOP3 – 995 (POP3 na SSL)
• SMTP – 25
• SSH – 22
• Telnet – 23

(bardziej obszerna lista protokołów i portów)

Osobną klasą protokołów komunikacyjnych są protokoły do komunikacji grupowej (multicast), używane m.in. do transmisji telewizyjnych przez Internet, telekonferencji itp. Przykładami takich protokołów są RMTP (Reliable Multicast Transport Protocol), TOTEM, XTP, Muse i inne.

Protokoły stosowane w automatyce przemysłowej:

• modbus
• profibus
• M-BUS
• s-bus