Internationaal Fonetisch Alfabet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Het Internationaal Fonetisch Alfabet [ʔɪntəɾna̙ʃoːˈnaːl foːˈneːtis ˈʔɑlfa̙bɛt]^? of IPA (Engels: International Phonetic Alphabet) is een notatiesysteem voor de klanken die in menselijke spraak voorkomen. Het is grotendeels gebaseerd op het Latijnse alfabet.

In het Uitgebreide IPA (Extended IPA) is nog een hele reeks diakritische tekens toegevoegd om kleine uitspraakverschillen aan te geven. Er bestaat ook een sterk uitgekleed IPA in ASCII-tekens: SAMPA. Het IPA wordt met name door taal- en spraakkundigen gebruikt.

[bewerk] Alfabet

[bewerk] Plosieven

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemloze bilabiaal	p
Stemhebbende bilabiaal	b
Stemloze alveolair	t
Stemhebbende alveolair	d
Stemloze retroflex	ʈ
Stemhebbende retroflex	ɖ
Stemloze palataal	c
Stemhebbende palataal	ɟ
Stemloze velair	k
Stemhebbende velair	g
Stemloze uvulair	q
Stemhebbende uvulair	ɢ
Stemloze glottaal	ʔ

[bewerk] Nasalen

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemhebbende bilabiaal	m
Stemhebbende labiodentaal	ɱ
Stemhebbende alveolair	n
Stemhebbende retroflex	ɳ
Stemhebbende palataal	ɲ
Stemhebbende velair	ŋ
Stemhebbende uvulair	ɴ

[bewerk] Tril

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemhebbende bilabiaal	ʙ
Stemhebbende alveolair	r
Stemhebbende uvulair	ʀ

[bewerk] Tap of flap

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemhebbende alveolair	ɾ
Stemhebbende retroflex	ɽ

[bewerk] Fricatief

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemloze bilabiaal	ɸ
Stemhebbende bilabiaal	β
Stemloze labiodentaal	f
Stemhebbende labiodentaal	v
Stemloze dentaal	θ
Stemhebbende dentaal	ð
Stemloze alveolair	s
Stemhebbende alveolair	z
Stemloze postalveolair	ʃ
Stemhebbende postalveolair	ʒ
Stemloze retroflex	ʂ
Stemhebbende retroflex	ʐ
Stemloze palataal	ç
Stemhebbende palataal	ʝ
Stemloze velair	x
Stemhebbende velair	ɣ
Stemloze uvulair	χ
Stemhebbende uvulair	ʁ
Stemloze pharyngeaal	ħ
Stemhebbende pharyngeaal	ʕ
Stemloze glottaal	h
Stemhebbende glottaal	ɦ

[bewerk] Laterale fricatieven

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemloze alveolair	ɬ
Stemhebbende alveolair	ɮ

[bewerk] Approximanten

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemhebbende labiodentaal	ʋ
Stemhebbende alveolair	ɹ
Stemhebbende retroflex	ɻ
Stemhebbende palataal	j
Stemhebbende velair	ɰ

[bewerk] Laterale approximanten

Naam	Tekst	Afbeelding
Stemhebbende alveolaar	l
Stemhebbende retroflex	ɭ
Stemhebbende palataal	ʎ
Stemhebbende velair	ʟ

[bewerk] Kliks

Naam	Tekst	Afbeelding
Bilabiaal	ʘ
Dentaal	ǀ
(Post)alveolair	ǃ
Palatoalveolair	ǂ
Alveolair lateraal	ǁ

[bewerk] Toonsoorten

De "e" kan vervangen worden.

toonletter in IPA	Nederlandse toon	uitleg
e˥	éé	extra hoog
e˦	ée	hoog
e˧	ee	midden
e˨	èe	laag
e˩	èè	extra laag
eː	ee-	lange toon
eˑ	?	halflange toon

[bewerk]

[bewerk] Spiritus pʰ

De spiritus komt vaak voor in het Standaardkantonees en andere Chinese talen.

IPA	Nederlandse toon
[kʰ]	k'
[tʰ]	t'
[pʰ]	p'
[tsʰ]	ch'
[kʰw]	k'w

[bewerk] Palatalisatie pʲ

[bewerk] Labialisatie pʷ

en:Labialized

[bewerk] Onbevrijde stop p˺

en:Unreleased

[bewerk] Stemhebbend en stemloos p

[bewerk] Uitstotende medeklinker pʼ

en:Ejective

[bewerk] Klanken in het Nederlands

letter	Nederlandse klank	Voorbeeld	IPA
i	ie	biet	[bit]
y	uu	fuut	[fyːt]
ɨ	?	in het Russische "ты"	[tɨ]
ʉ	?	in het Noorse "hus"	[hʉːs]
ɯ	éu	in het Turkse "ılık"	[ɯˈɫɯk]
u	oe	voet	[vuːt]
I	ih	ik	[ɪ̽k]
ʏ	uh	hut	[hʏ̞t]
ʊ	oe	in het Engelse "hook"	[hʊ̜k]
e	ee	vreemd	[vreːmt]
ø	eu	keuken	[køːkən]
ɘ	eh	in het Russische "солнце"	[ˈsonʦɘ]
ɵ	eu	in het Standaardkantonese "heoi3 去"	[hɵy]
ɤ	úh	in het Chinese "hē 喝"	[xɤ˥]
o	ôh	kool	[koʊ̯l]
ə	uh	kopen	[ˈkopə]
ɛ	eh	bed	[bɛt]
œ	u->o	in het DuitseHölle	[ˈhœlə]
ɜ	?	?	?
ɞ	?	in het Ierse "tomhail"	[tɞ̜ːlʲ]
ʌ	ah	in het Vietnamese "tây"	[tʌ̄j]
ɔ	oh	bot	[bɔt]
æ	eh	in het Zweedse "päron"	[ˈpæˌrɔn]
ɐ	ah	in het Standaardkantonese "sam1 心"	[sɐm]
a	aa	zaal	[zäːl]
ɶ	eu	in het Deense "bønne"	[bɶnɶ]
ɑ	ah	bad	[bɑt]
ɒ	ãh	in het Perzische "ﻧﺎﻥ"	[nɒ̜n]
m	m	mond	[mɔnt]
ɱ	m	omvallen	[ɔɱvɑlə]
n	n	nacht	[nɑxt]
ɳ	nj	in het Zweedse "garn"	[gɑːɳ]
ɲ	nj	franje	[ˈfrɑɲə]
ŋ	ng	angst	[ɑŋst]
N	n	in het Japanse "nihon"	[ɲihoɴ]
p	p	plicht	[plɪxt]
b	b	Aboer	[buːr]
t̪	t	in het Spaanse "tener"	[t̪̪e̞ˈne̞ɾ]
d̪	d	in het Spaanse "hundido"	[un̪̪̪̪̪̪̪̪̪̪̪ˈd̪̪ið̞o]
t	t	taal	[taːl]
d	d	dak	[dɑk]
ʈ	t'	in het Zweedse "karta"	[kʰɑːʈa]
ɖ	d'	in het Zweedse "nord"	[nuːɖ]
c	k	in het Turkse "köyün"	[cœˈjyn]
ɟ	g	in het Turkse "güneş"	[ɟyˈneʃ]
k	k	koning	[ˈkonɪŋ]
g	g	zakdoek	[ˈzɑɡduk]
q	k	in het Arabische "القرآن"	qʊrˈʔæːn]
ɢ	g	in het Perzische "غذا"	[ɢæˈzɒ]
ʔ	Glottisslag	beamen	[bəʔɑmən]
ɸ	f	in het Japanse "fuhai 腐敗"	[ɸɯhai]
β	f	in het Japanse "Kobe 神戸市"	[koːβe ɕi]
f	f	fiets	[fiːts]
v	v	vreemd	[vremt]
θ	f	in het Engelse "thin"	[θɪn]
ð	fv	in het Engelse "this"	[ðɪs]
s	s	steen	[sten]
z	z	zee	[zeː]
ʃ	sj	sjabloon	[ʃablo:n]
ʒ	zj	journaal	?
ʂ	sj	in het Chinese "shí 石"	[ʂ̠ɻ̩́]
ʐ	zj	in het Russische "кожа"	[ˈkoʐə]
ç	gj (zachte g)	dicht	[dɪçt]
ʝ	gj (zachte g)	gaan	[ʝaːn]
x	gg	acht	[ɑxt]
ɣ	gg	gaan	[ɣaːn]
χ	r	in het Duitse "Dach"	[daχ]
ʁ	donkere u	in het Deense "rød"	[ʁɶð]
ħ	?	in het Arabische "واحد"	[ˈwɑːħɪd]
ʕ	?	in het Arabische "عشرة"	[ʕɑʃɑrɑ]
h	h	in het Engelse "high"	[ˈhaɪ]
ɦ	h	haat	[ɦaːt]
β̞	b	in het Spaanse "vivir"	[biˈβ̞ir]
ð	d	in het Spaanse "nadar"	[naˈð̞ar]
ʋ	vw	wang	[ʋɑŋ]
ɹ	r	werk	[ʋɛɹk]
ɻ	ru	in het Engelse "red" en het Chinese "er 儿"	[ɻʷɛd]
j	j	jaar	[ja:r]
ɰ	?	in het Japanse "watashi"	[ɰataɕi]
r	rollende r	rood	[rɔd]
R	?	?	?
ɾ	rollende lichte r	in het Noorse "norge"	[nɔɾˈge]
ɽ	?	?	?
ɬ	l	in het Kymrische "llwyd"	[ɬʊɪd]
ɮ	?	долоо	[tɔɮɔː]
l	l	leven	[leːvə(n)]
ɭ	?	in het Noorse farlig	[fɑːɭi]
ʎ	zachte l	in het Spaanse "millón"	[miˈʎon]
ɓ	b	in het Vietnamese "bà"	[ʔɓɐ̤ː˧˩]
ɗ	d	in het Vietnamese "đục"	[ʔɗuʔk͡p̚˥˩]
ɺ	r	in het Japanse "ramen ラーメン"	[ɺaːmeɴ]
ɫ	l	in het Arabische "Allah"	[ʔɑɫɫɑːh]
ʍ	wu	in het Engelse "wine"	[ʍaːn]
w	w	in het Chinese "wáng 王"	[wɑŋ˧˥]
w	w	in het Franse "huit"	[ɥit]
ɕ	ssj	in het Chinese "xin 心"	?
ʑ	zj	?	?
ɧ	sjeh	?	?
ʨ	zj	in het Servokroatische ć/Ћ en het Chinese "jin 金"	?
ʥ	dj	in het Servokroatische đ/ђ
ʦ	ts	in het Russische "царь"	[t͡sarʲ]
ʣ	dz	in het Japanse "mizu 水" [mʲiˈdzɯ]
ʧ	tssch	in het Engelse "bleach"	[bliːtʃ]
ʤ	dj	in het Engelse "Jesus"	[ˈʤiːzəs]

[bewerk] Zie ook

[bewerk] Externe links

International Phonetic Association
De complete verzameling symbolen
IPA 'typemachine' om gemakkelijk IPA symbolen in te voegen

Categorieën: Fonetiek | Fonologie | Schriftsysteem